diax30

 

Γεωργίου Θ. Μηλίτση, διδασκάλου-Εἰδικοῦ Παιδαγωγοῦ

Στό Μεγάλο Μετέωρο

Ἠλιοκαμένοι καί καταϊδρωμένοι φτάσαμε στήν εἴσοδο τοῦ Μεγάλου Μετεώρου. Μόλις μπήκαμε μέσα ἕνα δροσερό ἀεράκι ἄλλαξε τή διάθεσή μας. Πλησιάζοντας στό καθολικό συναντήσαμε ἕναν νεαρό μοναχό, ὁ ὁποῖος μᾶς καλωσόρισε.

-Εὐλογεῖτε, πάτερ, τοῦ εἴπαμε.

- ῾Ο Θεός, ἡ Παναγία καί οἱ Κτήτορες νά σᾶς εὐλογοῦν καί νά σᾶς σκεπάζουν, ἀπάντησε. Εἶστε ἀπό μακριά;

- ῎Οχι, ἀπό τήν περιοχή εἴμαστε. ῎Ηρθαμε νά προσκυνήσουμε καί νά ζητήσουμε τή βοήθεια τοῦ Θεοῦ, διότι ἐμεῖς στόν κόσμο ἀντιμετωπίζουμε πολλά καί ποικίλα προβλήματα, πού μὀνοι μας εἶναι ἀδύνατο νά τά ἀντιπαλέψουμε, ἄν δέν ἔχουμε τή βοήθεια τοῦ Θεοῦ, τῆς Παναγίας καί τῶν ῾Αγίων τῆς ᾽Εκκλησίας μας. Πάτερ, ἤλθαμε νά προσκυνήσουμε στό μοναστήρι σας τίς εἰκόνες τῆς Παναγίας πού φυλάσσονται ἐδώ. Μάθαμε ἐδώ ἔχετε τήν εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Μετεωρίτισσας. Πολύ θέλουμε νά τήν προσκυνήσουμε.

- ῾Η εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Μετεωρίτισσας εἶναι μέσα στό καθολικό. Περάστε νά τήν προσκυνήσετε.

Περάσαμε τήν εἴσοδο τοῦ καθολικοῦ καί μιά οὐράνια ἀτμόσφαιρα κυριαρχοῦσε. ῾Ο χῶρος εὐωδίαζε λιβάνι καί τό ἡμίφως σοῦ δημιουργοῦσε μία πρωτόγνωρη κατάνυξη. Σάν μαγνήτης μᾶς τράβηξε κοντά της ἡ εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Μετεωρίτισσας.

- Πάτερ, μᾶς λέτε κάτι γιά τήν εἰκόνα αὐτή, εἴπαμε στό μοναχό πού βρέθηκε κοντά μας.

-Εὐχαρίστως. ῾Η εἰκόνα αὐτή ὀνομάζεται «Παναγία ἡ Μετεωρίτισσα» τήν ἔφερε στό μοναστήρι ὁ κτήτορας ὅσιος ᾽Αθανάσιος. ῾Ο ῞Οσιος, ὅταν ἀνέβηκε στό βράχο ἔκτισε τό ναΐσκο πού συναντήσατε πρίν νά μπῆτε στό μοναστήρι. ῾Ο ναός ἦταν ἀφιερωμένος στήν Παναγία τή Μετεωρίτισσα Πέτρας, ἀργότερα, τό 1348, ὅταν ἔκτισε τό καθολικό αὐτό, τήν μετέφερε ἐδώ. ῾Η εἰκόνα εἶναι θαυματουργή γι᾽ αὐτό ὄχι μόνον οἱ κατοικοι τῆς περιοχῆς ἀλλά κι ἀπό ἄλλα μέρη ἔρχονται νά τήν προσκυνήσουν καί νά ζητήσουν τήν βοήθειά της.

Τήν προσοχή μας τράβηξε καί μιά ἄλλη Θεομητορική εἰκόνα πού εὐρίσκεται στό τέμπλο. Στήν εἰκόνα αὐτή ἡ Παναγία ἐμφανίζεται μέ βασιλική περιβολή κρατῶντας στό ἀριστερό της χέρι τόν Κύριό μας ᾽Ιησοῦ Χριστό καί στό δεξί της ἄνθος.

- Πατερ, ἔχετε νά μᾶς πεῖτε κάτι γιά τήν εἰκόνα αὐτή;

- ῾Η εἰκόνα αὐτή ὀνομάζεται «Παναγία, Ρόδον τό ᾽Αμάραντον» καί συγκεντρώνει τήν προσοχή ὅλων τῶν προσκυνητῶν καί τῶν ἐπισκεπτῶν τῆς Μονῆς. Τήν εἰκόνα ἀφιέρωσε στό μοναστήρι ὁ μακαριστός ἡγούμενος Παρθένιος καί ἁγιογραφήθηκε, ὅπως γράφει ἡ ἐπιγραφή πού σώζετε στό ἀριστερό τμῆμα τῆς εἰκόνας, ἀπό κάποιον «ἀναγνώστου οἰκονόμου Καπετσοβήτου ἐκ Ζαγορίου (12 Μαρτίου 1790). ῾Η ἐπιγραφή γράφει: «Δέησις τοῦ δούλου τοῦ Θεοῦ Παρθενίου ἡγουμένου, τοῦ μουσικωτάτου, διά χειρός εὐτελοῦς Ἀναγνώστου, υἱοῦ Οἰκονόμου Καπεσοβίτου ἐκ Ζαγόρι˙ 1790˙ μαΐου 12». Ἡ Παναγία εἰκονίζεται μέ στέμμα, ἀλλά καί ὁ μικρός Χριστός εἶναι ντυμένος σάν βασιλιάς καί φοράει κι αὐτός στέμμα στό κεφάλι του˙ μέ τό ἕνα του χέρι κρατάει σκῆπτρο καί μέ τό ἄλλο τή σφαίρα τοῦ κόσμου.

- ῎Αλλη εἰκόνα τῆς Παναγίας ὑπάρχει στό μοναστήρι σας;

- ῾Η Παναγία, παιδιά μου, γιά μᾶς τούς μοναχούς, ἀλλά καί γιά ὅλους τούς πιστούς ᾽Ορθοδόξους, εἶναι ἡ μητέρα μας. ῞Οπως ἐσεῖς, ὅταν συναντήσετε μία δυσκολία ἤ ἔχετε κάποιο ἐμπόδιο φωνάζετε «μητέρα» ἔτσι κι ἐμεῖς εὐκαίρως ἀκαίρως φωνάζουμε «Παναγία μου», ζητοῦμε τή βοήθειά Της καί τήν προστασία Της. Εἶναι, λοιπόν, λογικό καί φυσικό νά ὑπάρχουν στό μοναστήρι μας καί σέ ὅλα τά μοναστήρια πολλές εἰκόνες τῆς Θεομήτορος. Θά σᾶς δείξω μία ἀκόμα εἰκόνα τῆς Θεοτόκου. Πᾶμε νά τήν προσκυνήσετε. Νά αὐτή εἶναι ἡ εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Καναλιώτισσας.

- Μπορεῖτε νά μᾶς πεῖτε, γέροντα, τήν ἱστορία τῆς εἰκόνας;

- Εὐχαρίστως. ῾Η εἰκόνα αὐτή ὀνομάζεται «Παναγία ἡ Καναλιώτισσα» καί λέγεται ἔτσι γιατί, κατά τήν παράδοση, πρίν ἔλθει ἐδώ ἦταν στά Κανάλια Καρδίτσης. ῾Η εἰκόνα ἀνῆκε στό ἄλλοτε μοναστήρι τῆς ᾽Ελεούσας τῆς Λυκουσάδας σημερινῆς Λοξάδας, ὅπως ἀναφέρεται στά Πατριαρχικά καί Αὐτοκρατιρικά σιγίλλια. Τό μοναστήρι ἄργότερα μετατράπηκε ἀπό γυναικεῖο πού ἦταν σέ ἀνδρικό μέ πατέρες ἀπό τό μοναστήρι μας κι ἔτσι ἔγινε μετόχι τῆς Μονῆς μας. ῾Η εἰκόνα χρονολογεῖται ἀπό τόν 4ο ἤ 5ο μ.Χ αἰ., κατ᾽ ἄλλους πρόκειται γιά ἔργο τῆς παλαιολογείας περιόδου τοῦ 14ου αἰ. (1388–1393). ῾Η εἰκόνα εἶναι κατασκευασμένη μέ κηρομαστίχη καί ἐπαργυρωμένη. Κατά τήν ἀποτυχημένη ἐπανάσταση τοῦ Διονυσίου Φιλοσόφου τό 1612 ἔγιναν στήν περιοχή τῶν Καναλίων ἐπιδρομές Τουρκαλβανῶν καί τήν περίοδο αὐτή ἡ εἰκόνα ἔφυγε θαυματουργικά ἀπό τά Κανάλια Καρδίτσας καί βρέθηκε στό δάσος τῆς Μονῆς μας, πού πῆρε τό ὄνομα ἀπό τήν Παναγία καί λέγεται «Καναλάκι», μετά ἀπό ὄνειρο κάποιου μοναχοῦ τῆς Μονῆς μας μέ τό ὄνομα Σωφρόνιος. Στόν τόπο πού βρέθηκε ἡ εἰκόνα χτίσθηκε μικρός ναός πού ἐορτάζει στίς 8 Σεπτεμβρίου. ῞Οταν στά Κανάλια ἔφτασε ἡ εἴδηση ὄτι ἡ εἰκόνα βρίσκεται ἐδώ ἔστειλαν ἀντιπροσωπεία καί τήν πῆραν, ἀλλά καί πάλι ἐξαφανίστηκε. Αὐτό ἔγινε τρείς φορές. Τότε πείσθηκαν ὅτι ἡ Παναγία θέλει νά μείνει γιά πάντα στή Μονή μας. ᾽Αργότερα ἡ εἰκόνα μεταφέρθηκε ἐδώ καί οἱ Πατέρες τήν τοποθέτησαν στό καθολικό. Κάθε χρόνο, τήν Παρασκευή πρίν ἀπό τήν Κυριακή τοῦ Δεκαπενταύγουστου ἔρχεται ἀπό τά Κανάλια ἀντιπροσωπεία καί παίρνουν τήν εἰκόνα καί τήν μεταφέρουν στό χωριό τους γιά εὐλογία. Τήν πρώτη Κυριακή τοῦ Νοεμβρίου μετά τή Θεία Λειτουργία ἀντιπροσωπεία ἐπιστρέφει τήν εἰκόνα στό θρονί Της.

Οἱ γέροντες στά Κανάλια Καρδίτσας θυμοῦνται τό παρακάτω ποίημα: «…τῆς Παναγίας ἡ Εἰκών, τήν ἱστορίαν ἔχει.

Τήν λέγουν Καναλιώτισσαν καί διηγοῦνται γέροι.

῞Οτ᾽ ἦτο στά Κανάλια αὔτ’ ἡ εἰκών κ’ ἐχάθη

᾽Από βαρβάρους τό χωριό ὅταν διηρπάσθη.

Εὐρέθη στά Μετέωρα καί τρείς φορές ὑπήγαν.

καί ἔφερναν ἀλλ᾽ ἔφευγε, γι᾽ αὐτό καί τήν ἀφήκαν.

Τήν φέρνουν κάθε Αὔγουστον καί ἕνα μήνα μένει

εἰς τά Κανάλια ἥ εἰκών, εἶν᾽ ἐπαργυρωμένη…»

-Πάτερ, νομίζω ὅτι στό Μοναστήρι σας ὑπάρχει καί μιά ἄλλη εἰκόνα τῆς Παναγίας, πού ἦλθε ἀπό τή Λοξάδα.

-Πράγματι ἐδώ φυλάσσεται ἡ θαυματουργή εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Γλυκοφιλούσας ἤ Παναγία ἡ Λοξαδιώτισσα. Πᾶμε στό νάρθηκα, ἐκεί τήν ἔχουμε.

-Μπορεῖτε νά μᾶς πεῖτε τήν ἱστορία τῆς εἰκόνας, ἄν καί σᾶς κουράσαμε πολύ σήμερα.

-Εὐχαρίστως, τό καθῆκον μου εἶναι νά ἀπαντῶ στίς ἐρωτήσεις τῶν προσκυνητῶν της Μονῆς μας. ᾽Ακοῦστε τήν ἱστορία τῆς εἰκόνας: Μετά τήν πτώση τῆς Κωνσταντινούπολης τό 1204 ἀπό τούς Φράγκους σταυροφόρους, ἡ Βυζαντινή αὐτοκρατορία κατακερματίστηκε σέ πολλά μικρά βασίλεια φράγκικα καί λίγα ἑλληνικά. ῞Ενα ἀπό αὐτά τά βασίλεια ἦταν τό δεσποτάτο τῆς Θεσσαλίας. Σεβαστοκράτορας τοῦ δεσποτάτου ἦταν ὁ ᾽Ιωάννης Κομνηνός Α’ ῎Αγγελος Δούκας, ἀπό τό 1272-1289 ὁπότε καί πέθανε. ῾Η χήρα τοῦ Σεβαστοκράτορα μετά τόν θάνατο τοῦ συζύγου της, ἔκτισε τό Μοναστήρι τῆς Λυκουσάδας, πού βρισκόταν στόν χῶρο τοῦ σημερινοῦ χωριοῦ Λοξάδα. Τό μοναστήρι τό ἀφιέρωσε στήν Παναγία ᾽Ελεούσα καί ἡ ἴδια ἔγινε μοναχή μέ τό ὄνομα ῾Υπομονή. Μήπως θυμᾶσθε ἄν ξαναακούσατε γιά τό μοναστήρι αὐτό;

-Ναί, πάτερ, σ᾽ αὐτό τό μοναστήρι ἦταν καί ἡ Παναγία ἡ Καναλιώτισσα, πού προσκυνήσαμε πρίν.

-Σωστά. Τό μοναστήρι αὐτό ἀργότερα ἔγινε ἀνδρικό καί ἐπανδρώθηκε μέ πατέρες τῆς Μονῆς μας, γι᾽ αὐτό ἦταν μετόχι μας. Τό 1611 τό μοναστήρι κάηκε ἀπό τούς Τούρκους, ἐπειδή οἱ Πατέρες πῆραν μέρος στήν ἀποτυχημένη ἐπανάσταση τοῦ Δεσπότη Τρίκκης Διονυσίου. ῞Οσοι σώθηκαν γύρισαν στό μοναστήρι μας ἔχοντας μαζί τους τή μισοκαμένη εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς ᾽Ελεούσας καί ὅσα ἱστορικά στοιχεῖα μπόρεσαν νά διασώσουν. Σύμφωνα μέ τόν μακαριστό μητροπολίτη Θεσσαλιώτιδος ᾽Ιεζεκιήλ, πού ἔκανε ἔρευνα γιά τό μοναστήρι τῆς Λυκουσάδας, ἡ εἰκόνα αὐτή εἶναι ἔργο τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ. Οἱ κάτοικοι τῆς Λοξάδας δέν ξέχασαν τήν Παναγία, ἔρχονται τήν παραμονή τοῦ 15/Αύγουστου καί τήν παίρνουν στό χωριό τους πρός ἁγιασμό καί ἐνίσχυσή τους καί τήν ἐπιστρέφουν μετά τήν ἑορτή τοῦ ῾Αγίου Δημητρίου. ῾Η εἰκόνα μέ ἔξοδα τῆς μονῆς μας ἐπικαλύφθηκε μέ ἀσημένιο πλαίσιο. Αὐτά εἶχα νά σάς πῶ. Τώρα ἀφού προσκυνήσετε τήν εἰκόνα καί τά ἅγια λείψανα τῶν κτητόρων πᾶτε στό μουσεῖο νά δεῖτε καί τήν εἰκόνα τῆς Παναγία τῆς «Θρηνωδούσας».

(Συνεχίζεται)


Δημιουργία ιστοτόπου ΑΔΑΜ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ